Chào mừng quý vị đến với Website của Phạm Xuân Thịnh.

Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tư liệu của Thư viện về máy tính của mình.
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay ô bên phải.
Gốc > Toán THPT > Đại số và Giải tích >

sáh

1) Một đa thức biến là một hàm số có dạng

 

 Trong đó 

  +) 

  +)  là các hệ số 

  +) Nếu , thì được gọi là bậc cuả đa thức

  +)  là biến ( đại khái là một kí hiệu chưa biết mặt mũi là gì !)

 Một số  được gọi là nghiệm của đa thức  nếu 

  Việc đi tìm tất cả các nghiệm của đa thức  được gọi là việc giải phương trình       

              

   Trước hết ta nêu ra một số kết quả hết sức quan trọng

 Định lí  Bezout ( Bơ zu)

 Nếu đa thức  có nghiệm thì  trong  đó  là một đa thức

  Chứng minh

  Lấy  chia cho  ta được

                    

 trong đó  là những đa thức và bậc của  . Do đó hoặc  hoặc  với  là hằng số. Tức là ta có thể viết

                 

Vì rằng  nên cho  thì từ đẳng thức trên ta có  . Thành thử

                

*) Nhận xét :

 Định lí Bezout giúp ta phân tích một đa thức thành nhân tử. Theo trên ta thấy, nếu đa thức  mà nghiệm là  thì trong phân tích thành nhân tử nó phải có nhân tử  . Ngoài ra,cùng với phép Quy nạp toán học nó còn giúp ta chứng minh Mệnh đề sau

 Mệnh đề :

 Nếu đa thức    với có bậc  thì số nghiệm của đa thức là nhỏ hơn hoặc bằng 

 Hệ quả 1

 Nếu đa thức   có nhiều hơn nghiệm thì   ,hay nói một cách tương đương

 Hệ quả 2: 

 Hai đa thức  

                   

 bằng nhau với mọi  khi và chỉ khi     

*) Một biểu thức  biến   được gọi là đối xứng đối với các biến  nếu khi ta đổi chỗ tất cả các biến cho nhau thì biểu thức nhận được không thay đổi

Các biểu thức  

 

 

       

 ................

 

là các biểu thức đối xứng ,chúng được gọi là các biểu thức đối xứng cơ bản

 Định lí :

 Mọi biểu thức đối xứng đối với các biến  đều biểu diễn được qua các biểu thức đối xứng cơ bản

Việc chứng minh định lí này khá dài và phức tạp. Có một chứng minh khá ngắn gọn bằng việc áp dụng lí thuyết trường. Tuy thế,ta sẽ không chứng minh  mà  đợi chờ các bạn học đến  Đại học

Ví dụ:

 

 

là các biểu thức đối xứng cơ bản đối với  biến 

Các biểu thức sau là các biểu thức đối xứng đối với  biến đó

 

 

 

                          

 

 

 

      

Đối với  3 biến

 

 

 

là các biểu thức đối xứng cơ bản

 Ta có 

 

     

 

      

           

      

           

      

Hãy lấy những ví dụ về các biểu thức đối xứng khác (biểu diễn chúng qua các biểu thức đối xứng cơ bản) và không đối xứng đối với 2 biến

Nhận xét : Nếu biểu thức  là đối xứng đối với các biến  thì  các biến  đó được gọi là có vai trò như nhau. Trong trường hợp này vì khi đổi chỗ tất cả các biến cho nhau,biểu thức đã cho không bị thay đổi . Điều này có lợi ích gì ??? Đó là khi ta phải xét nhiều trường hợp về thứ tự lớn bé giữa các biến,ta hoàn toàn có thể giả sử  và như thế thay vì phải xét nhiều trường hợp ,thậm chí rất nhiều trường hợp,ta lại chỉ cần xét đúng một trường hợp. Điều này rõ ràng đỡ mệt nhọc , giữ gìn được sức khỏe và nhan sắc mà vẫn có thời gian ăn chơi nhảy múa

*) Một biểu thức  gồm  biến được gọi là có tính chất hoán vị vòng quanh nếu . Khi đó các biến  được gọi là có vai trò hoán vị vòng quanh. Trong trường hợp này,thì từ đinh nghĩa ta có thể giả sử   tức là là số lớn nhất trong các số

Ví dụ:  Các biểu thức sau là có tính chất hoán vị vòng quanh

  

  

 2) Giải các phương trình đa thức

 Ta bắt đầu với  tức là xét tam thức bậc hai

       

 (a) Giải phương trình

                         

 

 Trước khi đi thăm dò nội tạng của vấn đề,chúng mình cần cơ bắp tí nhưng rất có ích

  Ta có            

                                 

                                 

 Kí hiệu  thì 

                                             

 Rất nhiều thứ quan trọng sẽ bắt đầu từ công thức này.

2) Giải phương trình bậc hai

  Từ (1) ta thấy xảy ra 3 trường hợp sau

 +) Nếu  thì do   nên  

 Vì thế, ta có    . Trường hợp này phương trình vô nghiệm

 +) Nếu  thì  

    Do đó   

                                 

 Trường hợp này phương trình  có một nghiệm,nhưng bội 2 ( thiên hạ người ta vẫn gọi là nghiệm kép )

 +) Nếu   thì ta có 

       

                 

   Từ đó  

                                 hoặc  

  Trường hợp này phương trình có 2 nghiệm phân biệt 

              và 

 *) Nhận xét 

  Theo trên ta thấy, nếu tam thức có 2 nghiệm thì

                                          

 Điều này rất có ích và có thể phát triển cho các đa thức bậc cao hơn. Ta sẽ tạm để dành điều đó về sau,giờ ta hãy nhấm nháp vài điều thú vị mà chắc chắn sẽ làm ta lâng lâng

 

 Ta hãy áp dụng những điều này vào tam thức bậc 2

  Theo (2) ta có  

          

 Theo hệ quả 2,ta có

 Như vậy ta hoàn toàn có thể tính   và  mà không cần giải phương trình bậc 2 đó

 Một câu hỏi rất tự nhiên là nếu có  thì liệu  có là nghiệm của một phương trình bậc 2 nào đó hay không??? 

 Từ đẳng thức thứ nhất ta có  thế vào đẳng thức thứ 2 ta có

   

Như thế,  là nghiệm của phương trình 

 Đổi vai trò  cho  ta kết luận  là nghiệm của phương trình 

           

Tóm lại ta có

Định lí Viet cho tam thức bậc hai

 (a) Nếu tam thức  có 2 nghiệm thì

                       

 (b) Nếu   thì  là nghiệm của phương trình

                    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Nhắn tin cho tác giả
Phạm Xuân Thịnh @ 15:04 09/03/2010
Số lượt xem: 946
Số lượt thích: 0 người
 
Gửi ý kiến