Chào mừng quý vị đến với Website của Phạm Xuân Thịnh.
sáh
1) Một đa thức biến là một hàm số có dạng
Trong đó
+)
+) là các hệ số
+) Nếu , thì
được gọi là bậc cuả đa thức
+) là biến ( đại khái là một kí hiệu chưa biết mặt mũi là gì !)
Một số được gọi là nghiệm của đa thức
nếu
Việc đi tìm tất cả các nghiệm của đa thức được gọi là việc giải phương trình
Trước hết ta nêu ra một số kết quả hết sức quan trọng
Định lí Bezout ( Bơ zu)
Nếu đa thức có nghiệm
thì
trong đó
là một đa thức
Chứng minh
Lấy chia cho
ta được
trong đó là những đa thức và bậc của
. Do đó hoặc
hoặc
với
là hằng số. Tức là ta có thể viết
Vì rằng nên cho
thì từ đẳng thức trên ta có
. Thành thử
*) Nhận xét :
Định lí Bezout giúp ta phân tích một đa thức thành nhân tử. Theo trên ta thấy, nếu đa thức mà nghiệm là
thì trong phân tích thành nhân tử nó phải có nhân tử
. Ngoài ra,cùng với phép Quy nạp toán học nó còn giúp ta chứng minh Mệnh đề sau
Mệnh đề :
Nếu đa thức với
có bậc
thì số nghiệm của đa thức là nhỏ hơn hoặc bằng
Hệ quả 1
Nếu đa thức 
có nhiều hơn
nghiệm thì
,hay nói một cách tương đương
Hệ quả 2:
Hai đa thức và
bằng nhau với mọi khi và chỉ khi
*) Một biểu thức biến
được gọi là đối xứng đối với các biến
nếu khi ta đổi chỗ tất cả các biến cho nhau thì biểu thức nhận được không thay đổi
Các biểu thức
................
là các biểu thức đối xứng ,chúng được gọi là các biểu thức đối xứng cơ bản
Định lí :
Mọi biểu thức đối xứng đối với các biến đều biểu diễn được qua các biểu thức đối xứng cơ bản
Việc chứng minh định lí này khá dài và phức tạp. Có một chứng minh khá ngắn gọn bằng việc áp dụng lí thuyết trường. Tuy thế,ta sẽ không chứng minh mà đợi chờ các bạn học đến Đại học
Ví dụ:
là các biểu thức đối xứng cơ bản đối với biến
Các biểu thức sau là các biểu thức đối xứng đối với biến đó
Đối với 3 biến
là các biểu thức đối xứng cơ bản
Ta có
Hãy lấy những ví dụ về các biểu thức đối xứng khác (biểu diễn chúng qua các biểu thức đối xứng cơ bản) và không đối xứng đối với 2 biến
Nhận xét : Nếu biểu thức là đối xứng đối với các biến
thì các biến đó được gọi là có vai trò như nhau. Trong trường hợp này vì khi đổi chỗ tất cả các biến cho nhau,biểu thức đã cho không bị thay đổi . Điều này có lợi ích gì ??? Đó là khi ta phải xét nhiều trường hợp về thứ tự lớn bé giữa các biến,ta hoàn toàn có thể giả sử
và như thế thay vì phải xét nhiều trường hợp ,thậm chí rất nhiều trường hợp,ta lại chỉ cần xét đúng một trường hợp. Điều này rõ ràng đỡ mệt nhọc , giữ gìn được sức khỏe và nhan sắc mà vẫn có thời gian ăn chơi nhảy múa
*) Một biểu thức gồm
biến được gọi là có tính chất hoán vị vòng quanh nếu
. Khi đó các biến
được gọi là có vai trò hoán vị vòng quanh. Trong trường hợp này,thì từ đinh nghĩa ta có thể giả sử
tức là
là số lớn nhất trong các số
Ví dụ: Các biểu thức sau là có tính chất hoán vị vòng quanh
2) Giải các phương trình đa thức
Ta bắt đầu với tức là xét tam thức bậc hai
(a) Giải phương trình
Trước khi đi thăm dò nội tạng của vấn đề,chúng mình cần cơ bắp tí nhưng rất có ích
Ta có
Kí hiệu thì
Rất nhiều thứ quan trọng sẽ bắt đầu từ công thức này.
2) Giải phương trình bậc hai
Từ (1) ta thấy xảy ra 3 trường hợp sau
+) Nếu thì do
và
nên
Vì thế, ta có
. Trường hợp này phương trình
vô nghiệm
+) Nếu thì
Do đó
Trường hợp này phương trình có một nghiệm,nhưng bội 2 ( thiên hạ người ta vẫn gọi là nghiệm kép )
+) Nếu thì ta có
Từ đó
hoặc
Trường hợp này phương trình có 2 nghiệm phân biệt
và
*) Nhận xét
Theo trên ta thấy, nếu tam thức có 2 nghiệm
thì
Điều này rất có ích và có thể phát triển cho các đa thức bậc cao hơn. Ta sẽ tạm để dành điều đó về sau,giờ ta hãy nhấm nháp vài điều thú vị mà chắc chắn sẽ làm ta lâng lâng
Ta hãy áp dụng những điều này vào tam thức bậc 2
Theo (2) ta có
Theo hệ quả 2,ta có
Như vậy ta hoàn toàn có thể tính và
mà không cần giải phương trình bậc 2 đó
Một câu hỏi rất tự nhiên là nếu có thì liệu
có là nghiệm của một phương trình bậc 2 nào đó hay không???
Từ đẳng thức thứ nhất ta có thế vào đẳng thức thứ 2 ta có
Như thế, là nghiệm của phương trình
Đổi vai trò cho
ta kết luận
là nghiệm của phương trình
Tóm lại ta có
Định lí Viet cho tam thức bậc hai
(a) Nếu tam thức có 2 nghiệm
thì
(b) Nếu thì
là nghiệm của phương trình
Phạm Xuân Thịnh @ 15:04 09/03/2010
Số lượt xem: 946
- Bài giảng về Bất đẳng thức (11/07/09)
- Bài 1: (28/06/09)
- Bản chất hàm lồi và bài toán đánh giá bất đẳng thức - cực trị. (02/06/09)
- Một bài tích phân khá khó (22/05/09)
- Bài toán về No đa thức (30/04/09)
Các ý kiến mới nhất